Հոգեբանի դիմելու պատճառները տարբեր են՝ երկարատև սթրես, տագնապ, կորուստ, հարաբերությունների դժվարություններ, փոփոխություններին հարմարում, դաստիարակության հարցեր կամ կրկնվող իրավիճակները հասկանալու ցանկություն։ Պարտադիր չէ նախապես ունենալ ախտորոշում կամ հստակ ձևակերպված նպատակ։ Առաջին զրույցը կարող է օգնել պարզել աջակցության ուղղությունը և հասկանալ՝ մասնագետի փորձը համապատասխանո՞ւմ է ձեր կարիքներին։
Turn.am-ում ներկայացված են Երևանում գործող անկախ հոգեբանների և հոգեբանական ծառայությունների հայտարարությունները։ Կարող եք համեմատել հրապարակված տեղեկությունները և անմիջապես կապվել մասնագետների հետ։ Turn.am-ը չի գնահատում, ախտորոշում կամ բուժում օգտատերերին և շտապ օգնության ծառայություն չէ։
Մասնագիտական անվանումները, կրթությունն ու իրավասության սահմանները փոխարինելի չեն։ Հոգեբանը կարող է իր կրթության ու փորձի շրջանակում կատարել գնահատում կամ խորհրդատվություն։ Հոգեթերապիան պահանջում է համապատասխան թերապևտիկ պատրաստվածություն, իսկ հոգեբույժը բժիշկ է, որը կարող է գնահատել հոգեկան առողջության բժշկական կողմը և դեղ նշանակել։ Նույն անձը կարող է ունենալ մի քանի որակավորում, սակայն դա պետք է ստուգել, ոչ թե ենթադրել հայտարարության վերնագրից։
Հարցրեք հիմնական կրթության, լրացուցիչ վերապատրաստման, սուպերվիզիայի ներքո փորձի, տարիքային խմբերի և այն խնդիրների մասին, որոնց հետ մասնագետը պարբերաբար աշխատում է։ Եթե հարցը կապված է դեղերի, բժշկական ախտորոշման, ծանր ախտանշանների կամ այլ բուժման հետ, պարզեք՝ հոգեբանն ինչպես է ուղղորդում համապատասխան բուժաշխատողների մոտ և համագործակցում նրանց հետ։
Որոշ հոգեբաններ հիմնականում աշխատում են մեծահասակների, մյուսները՝ երեխաների, դեռահասների, զույգերի կամ ընտանիքների հետ։ Մի խմբի հետ փորձը ինքնաբերաբար չի նշանակում նույն պատրաստվածությունը բոլոր ուղղություններում։ Կարող է կարևոր լինել կորստի, տրավմատիկ փորձի, խուճապային վիճակների, աշխատանքային սթրեսի, միգրացիայի, քրոնիկական հիվանդության կամ այլ որոշակի հարցի հետ աշխատանքի փորձը։ Հակիրճ նկարագրեք հիմնական դժվարությունը և հարցրեք՝ այն մտնո՞ւմ է մասնագետի գործունեության շրջանակում։
Լեզուն կարևոր է, քանի որ նուրբ զգացմունքները միշտ չէ, որ հեշտ է արտահայտել օտար լեզվով։ Ճշտեք՝ հոգեբանը հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն կամ ձեզ անհրաժեշտ այլ լեզվով մասնագիտական սեանսներ վարո՞ւմ է, ոչ միայն առօրյա խոսակցություն։
Առաջին հաղորդագրությունում անհրաժեշտ չէ ներկայացնել ամբողջ անձնական պատմությունը։ Նշեք՝ խորհրդատվությունը մեծահասակի, երեխայի, զույգի, թե ընտանիքի համար է, դիմելու ընդհանուր պատճառը, նախընտրելի լեզուն, առկա կամ առցանց ձևաչափը և հարմար ժամերը։ Այնուհետև հարցրեք՝
Պատասխանատու մասնագետը պետք է կարողանա հասկանալի լեզվով բացատրել իր աշխատանքի ձևը՝ առանց ապաքինում, երաշխավորված արդյունք կամ սեանսների հստակ թիվ խոստանալու։
Հոգեբանը կարող է հարցնել ներկա դժվարությունների, առօրյա կյանքի վրա դրանց ազդեցության, նախկինում ստացած աջակցության, առողջության կամ բուժման կարևոր պատմության և ցանկալի փոփոխությունների մասին։ Դուք նույնպես կարող եք հարցեր տալ ու հասկանալ՝ կարողանո՞ւմ եք բավական բաց խոսել այս մասնագետի հետ։ Առաջին հանդիպումը քննություն չէ․ կարելի է ասել, որ թեման դժվար է կամ դեռ պատրաստ չեք քննարկել բոլոր մանրամասները։
Նպատակը կարող է լինել որոշակի, օրինակ՝ կոնկրետ իրավիճակներում խուճապը կառավարելը, կամ ավելի լայն՝ հարաբերությունների կրկնվող օրինաչափությունը հասկանալը։ Այն հնարավոր է հստակեցնել միասին։ Հարցրեք՝ ինչպես է գնահատվելու առաջընթացը և ինչ կարող է փոխվել, եթե աշխատանքը չի օգնում։
Մինչ զգայուն տեղեկություն հայտնելը ճշտեք՝ ով կարող է տեսնել սեանսի գրառումները, ինչպես են դրանք պահվում և ինչ դեպքերում կարող են փոխանցվել։ Հոգեբանական աջակցությունը պետք է հարգի գաղտնիությունն ու տեղեկացված համաձայնությունը, սակայն գաղտնիությունը կարող է սահմաններ ունենալ, հատկապես լուրջ վնասի անմիջական վտանգի կամ անվտանգության այլ մտահոգության դեպքում։ Մասնագետը պետք է սկզբում բացատրի այդ սահմանները, այդ թվում՝ անչափահասների, զույգերի և ընտանիքների դեպքում։
Երեխայի կամ դեռահասի համար ճշտեք՝ ով է մասնակցում առաջին հանդիպմանը, ինչ տեղեկություն է ստանում ծնողը, ինչպես է հարգվում երեխայի անձնական տարածքը և ինչ է արվում անվտանգության վտանգի դեպքում։ Զույգերի խորհրդատվության ժամանակ հարցրեք՝ առանձին հաղորդագրությունները կամ անհատական զրույցները գաղտնի՞ են մնում մյուս զուգընկերոջից։
Առկա սեանսը կարող է հարմար լինել նրանց, ում անհրաժեշտ է տնից դուրս առանձնացված տարածք։ Առցանց ձևաչափը կրճատում է ճանապարհը և կարող է լեզվի ու ժամերի ավելի լայն ընտրություն տալ, սակայն պահանջում է հանգիստ, փակ տարածք, կայուն կապ և ուրիշների համար անհասանելի սարք։ Հարցրեք՝ ինչ հարթակ է օգտագործվում, երբևէ ձայնագրվո՞ւմ է սեանսը և ինչ է արվում կապի ընդհատման դեպքում։
Ամեն խնդիր կամ վտանգի մակարդակ չէ, որ հարմար է հեռավար աշխատանքի համար։ Հոգեբանին հայտնեք՝ առցանց սեանսի ժամանակ որտեղ եք գտնվելու, և հարցրեք շտապ իրավիճակի գործողությունների մասին։ Մասնագետը պետք է ձևաչափի նպատակահարմարությունը որոշի ձեր կարիքներին բավարար չափով ծանոթանալուց հետո։
Արժեքը համեմատեք սեանսի տևողության, ձևաչափի, հաճախականության և չեղարկման կանոնների հետ միասին։ Ճշտեք՝ առաջին գնահատման գինը տարբերվո՞ւմ է, և գրավոր ամփոփումը, թեստերը, ծնողական հանդիպումները կամ հաշվետվություններն առանձին ծառայությո՞ւն են։ Մինչ առաջնային գնահատումը մի ենթադրեք, որ հաճախակի սեանսները կամ երկարաժամկետ կանխավճարային փաթեթը պարտադիր հարմար են։
Հոգեբանական աշխատանքը համագործակցային է, և լավ մասնագիտական հարաբերությունում հնարավոր է քննարկել անհարմարությունը, թյուրըմբռնումն ու առաջընթացի բացակայությունը։ Կարող եք խնդրել վերանայել նպատակները, փոխել մոտեցումը կամ ուղղորդել այլ մասնագետի մոտ։ Աշխատանքը դադարեցնելու դեպքում ավարտը քննարկելը կարող է օգնել հասկանալ հաջորդ քայլերը, սակայն դուք ազատ եք ընտրելու մեկ այլ մասնագետ։
Հայտարարությունների հարթակով այց ամրագրելը չի փոխարինում շտապ օգնությանը։ Եթե դուք կամ մեկ ուրիշը անմիջական վտանգի մեջ եք, չեք կարող անվտանգ մնալ, խիստ ապակողմնորոշված եք կամ կարող եք վնասել ինքներդ ձեզ կամ ուրիշին, զանգահարեք Հայաստանի միասնական արտակարգ համարով՝ 112, կամ շտապ դիմեք բժշկական օգնության։ Հնարավորության դեպքում մնացեք վստահելի անձի հետ և մինչև օգնության հասնելը սահմանափակեք վնաս պատճառելու անմիջական միջոցների հասանելիությունը։
Դիտեք հոգեբանական ծառայությունները Turn.am-ում, համեմատեք համապատասխան կրթությունն ու մասնագիտացումը և անմիջապես կապվեք ընտրված հոգեբանի հետ։